Back to top
Διαδικασία Αξιολόγησης

Τα τελευταία χρόνια έχουν ιδρυθεί στην Ελλάδα πλήθος ΜΚΟ οι οποίες εμπλέκονται όλο και περισσότερο σε ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που εκτείνονται από την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την καταπολέμηση της φτώχειας ως τη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς και την προστασία του περιβάλλοντος.

Όπως και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, αυτή η μεγέθυνση του χώρου δεν έχει συνοδευθεί από διευρυμένες και συστηματικές πρακτικές διαφάνειας, λογοδοσίας και αξιολόγησης των ΜΚΟ γεγονός το οποίο δημιουργεί «σκιές» οι οποίες τελικά διαμορφώνουν ένα εν πολλοίς καχύποπτο γενικό «κλίμα» έναντι του συνόλου της οργανωμένης κοινωνίας πολιτών.

Απάντηση σε αυτό το φαινόμενο, το οποίο δεν είναι μοναδικό στην Ευρώπη, έχουν δώσει οι προσπάθειες αξιολόγησης του χώρου μέσα από αξιοκρατικές και διαφανείς διαδικασίες. Στόχος των αξιολογήσεων αυτών δεν είναι η τιμωρία των «κακών» οργανώσεων, αν και αναντίρρητα φορείς με παράνομες πρακτικές μπορεί να εντοπιστούν, αλλά η ανάδειξη βέλτιστων πρακτικών οι οποίες θα ήταν προς το συμφέρον όλων των φορέων του χώρου να υιοθετηθούν. Έτσι, αξιολογήσεις ΜΚΟ ή του χώρου των ΜΚΟ σε διάφορες χώρες του εξωτερικού (π.χ. Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ) έχουν οδηγήσει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του χώρου, σε αύξηση της ροής πόρων προς τις ΜΚΟ (καθώς μειώνεται η αβεβαιότητα του αν αξίζει, αν πάνε τα χρήματα εκεί που πρέπει, κτλ) και τελικά στη βελτίωση  της εικόνας του χώρου και την προστασία της φήμης των φορέων από τις περιστασιακές περιπτώσεις κακοδιαχείρισης και κακών πρακτικών.

Ύστερα από την ενδελεχή εξέταση αντίστοιχων εμπειριών αξιολόγησης ΜΚΟ σε άλλες χώρες του κόσμου καθώς και την απαραίτητη προσαρμογή των σχετικών κριτηρίων και διαδικασιών στην ελληνική πραγματικότητα, η ερευνητική ομάδα κατέληξε σε ένα μεθοδολογικό κείμενο και ένα ερωτηματολόγιο τα οποία αποτελούν τα βασικά εργαλεία της διαδικασίας αξιολόγησης που θα υλοποιηθεί.

Σημειώνεται ότι η διαδικασία συμπεριέλαβε διαβούλευση σχετικά με τα βασικά εργαλεία τόσο με τις ελληνικές ΜΚΟ όσο και με δωρητές που δραστηριοποιούνται στον ελληνικό χώρο, στο πλαίσιο της ανάδειξης του βασικού επιδιωκόμενου στόχου της αξιολόγησης: να αποτελέσει ένα εργαλείο βελτίωσης και ενίσχυσης του χώρου των ελληνικών ΜΚΟ.

Βασικές Μεθοδολογικές Παραδοχές & Επιλογές

Μια εξαντλητική αξιολόγηση πρέπει να στηρίζεται σε έναν συνδυασμό τόσο ποσοτικών όσο και ποιοτικών στοιχείων. Στο πλαίσιο της παρούσας αξιολόγησης ενός χώρου που έχει γίνει αποδέκτης έντονης, κατά καιρούς, κριτικής επιλέχθηκε η εστίαση σε ποσοτικά κριτήρια.

Σημαντικό στοιχείο είναι ότι η αξιολόγηση θα καταλήξει σε ένα rating/κατηγοριοποίηση των οργανώσεων οι οποίες θα λάβουν μέρος. Έτσι, κάθε οργάνωση θα λάβει έναν αριθμό αστεριών από ένα (1) (χειρότερη δυνατή επίδοση) έως τέσσερα (4) (καλύτερη δυνατή επίδοση).

Η αξιολόγηση θα παράγει θεματικές λίστες αξιολογημένων ΜΚΟ βάσει των βασικών τομέων δραστηριοποίησής τους, όπως αυτό δηλώνεται από τις ίδιες και επιβεβαιώνεται από τις δράσεις που έχουν υλοποιήσει το τελευταίο διάστημα.

ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΚΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες, Ιδρύματα και Σωματεία με κοινωφελές έργο, οι οποίες δαθέτουν οργανωτική αυτονομία και διοικητικές δομές, παρουσιάζουν χρονική διάρκεια (έχουν κλείσει δύο (2) τουλάχιστον οικονομικές χρήσεις) και σημαντικό αριθμό επωφελούμενων (μη μέλη) ενώ η δράση τους αναφέρεται σε μια γεωγραφική κλίμακα μεγαλύτερη από τα όρια της γειτονιάς.

Συνολικά, η τελική βαθμολογία κάθε οργάνωσης θα αποτελεί το ζυγισμένο άθροισμα των βαθμολογιών σε τρεις (3) κατηγορίες κριτηρίων:

Αποτελεσματικότητα

προτεινόμενη βαρύτητα: 45%

Οργάνωση

προτεινόμενη βαρύτητα: 20%

Διαφάνεια

προτεινόμενη βαρύτητα: 35%

Κάθε ομάδα κριτηρίων θα έχει ως μέγιστη βαθμολογία το εκατό (100)  ενώ το συνολικό τελικό άθροισμα κάθε οργάνωσης θα δίνεται στην κλίμακα 1-100. Από τη βαθμολογία θα προκύπτει το πόσα αστέρια θα λαμβάνει κάθε οργάνωση βάσει της ακόλουθης κλίμακας:

Αστέρια: ★★★★ ★★★ ★★
Τελική Βαθμολογία:

≥ 80

60 - 79 40 - 59

≤ 39

Ομάδα Κριτηρίων Α
Αποτελεσματικότητα

Η Ομάδα Κριτηρίων Α αναφέρεται στην αποτελεσματικότητα της κάθε ΜΚΟ κατά τα τελευταία τρία (3) έτη. Σημειώνεται ότι σε περίπτωση ειδικών παραγόντων οι οποίοι αλλοιώνουν την πραγματική εικόνα μιας ΜΚΟ δύναται να ζητηθούν και να χρησιμοποιηθούν στοιχεία έως και τα τελευταία πέντε (5) έτη. Υπενθυμίζεται ότι η έννοια της «αποτελεσματικότητας» στην παρούσα έρευνα δεν αναφέρεται σε ποιοτικά στοιχεία αλλά καθαρά σε ποσοτικά. Το υπαρκτό μειονέκτημα που απορρέει από την επιλογή αυτή εν μέρει θεραπεύεται από το γεγονός ότι η αξιολόγηση είναι τομεακή (τα ratings αναφέρονται κάθε φορά σε ΜΚΟ που ανήκουν σε συγκεκριμένο τομέα). Σε αυτήν την κατηγορία εμπεριέχονται τα ακόλουθα κριτήρια/δείκτες:

Α.1 Οικονομική αποτελεσματικότητα

Ποσοστό Λειτουργικών Εξόδων ως προς το Συνολικό Κύκλο Εργασιών (1-20):  
Όσο μικρότερο τόσο υψηλότερη βαθμολογία

Μέσο ποσοστό Λειτουργικών Εξόδων σε βάθος τριετίας (νέες οργανώσεις: διετία) (1-10): 
Διαφορά από τομεακό benchmark

Α.2 Οικονομική Σταθερότητα 

Χρηματοδοτικό Μείγμα (1-15): 
Όσο μικρότερη εξάρτηση από μια πηγή τόσο υψηλότερη βαθμολογία. 

Χρηματοδοτήσεις ιδιωτών (1-10):
Όσο υψηλότερο το ποσοστό χρηματοδοτήσεων από ιδιώτες και μέλη συγκριτικά με το τομεακό benchmark τόσο υψηλότερη βαθμολογία.

Μεταβολές Χρηματοδοτικού μείγματος (1-5): 
Όσο μικρότερη μεταβολή (εξαιρουμένων κρατικών χρηματοδοτήσεων) τόσο υψηλότερη βαθμολογία

Μεταβολές Προϋπολογισμού (1-5): 
Ποσοστιαία μεταβολή προϋπολογισμού, όσο μικρότερη τόσο υψηλότερη βαθμολογία

Α.3 Επιχειρησιακή Αποτελεσματικότητα (βάσει έργων που έχουν δηλωθεί)

Μέσο κόστος ανά (άμεσο) ωφελούμενο (1-10): 
Διαφορά από τομεακό benchmark

Μέσος αριθμός προσωπικού ανά (άμεσο) ωφελούμενο (1-5): 
Διαφορά από τομεακό benchmark

Μέσος αριθμός εθελοντών ανά (άμεσο) ωφελούμενο (1-5): 
Διαφορά από τομεακό benchmark

Α.4 Συγκριτική Ανάλυση

Ποσοστό Κριτηρίων Ομάδας Α με βαθμολογία ανώτερη του τομεακού benchmark (1-15):

≤ 30% = 5 βαθμοί, ≤ 60% = 10 βαθμοί, ≥ 61% = 15 βαθμοί

Ομάδα Κριτηρίων Β
Οργάνωση

Η Ομάδα Κριτηρίων Β αναφέρεται στις οργανωτικές δομές της κάθε ΜΚΟ καθώς και στις οργανωτικές της επιδόσεις κατά τα τελευταία τρία (3) έτη. Σημειώνεται ότι σε περίπτωση ειδικών παραγόντων οι οποίοι αλλοιώνουν την πραγματική εικόνα μιας ΜΚΟ δύναται να ζητηθούν και να χρησιμοποιηθούν στοιχεία έως και πέντε (5) έτη. Σε αυτήν την κατηγορία εμπεριέχονται τα ακόλουθα κριτήρια/δείκτες:

Β.1 Εσωτερική Οργάνωση

Διάκριση μεταξύ Διοικητικού Συμβουλίου και Ομάδας Διαχείρισης (0-20) (εξαιρούνται οι οργανώσεις που έχουν κλείσει λιγότερες από τρείς (3) οικονομικές χρήσεις):​
<25%    0 βαθμοί , 25-50%  10 βαθμοί, >50%   20 βαθμοί

Διάκριση καθηκόντων (0-10) (εξαιρούνται οι οργανώσεις που έχουν κλείσει λιγότερες από τρείς (3) οικονομικές χρήσεις):
ΟΧΙ = 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 10 βαθμοί

Συχνότητα Συνεδρίασης ΔΣ (0-5):
< του τομεακού benchmark = 0 βαθμοί, ≥ του τομεακού benchmark = 5 βαθμοί

Δημιουργούνται δύο άκρα, μειωμένη βαθμολογία αν έχεις πολύ σπάνιες ή πολύ συχνές συνεδριάσεις.

Ύπαρξη Ενημερωμένου Αρχείου Εθελοντών (0-5):
ΟΧΙ = 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 5 βαθμοί

Β.2 Οργανωτική Αποτελεσματικότητα

Συνολικός Κύκλος Εργασιών / Αριθμός Προσωπικού (1-15):
Σύγκριση με τομεακό benchmark. > από benchmark = 1-4 βαθμοί,= benchmark (+-10%) = 5, < από benchmark = 6-10.

Συνολικός Κύκλος Εργασιών / Αριθμός Εθελοντών (1-15):
Σύγκριση με τομεακό benchmark. > από benchmark = 1-4 βαθμοί,= benchmark (+-10%) = 5, < από benchmark = 6-10.

Μεταβολές Αριθμού Εθελοντών (1-10):
Ποσοστιαία μεταβολή του αριθμού εθελοντών. Όσο μικρότερη τόσο υψηλότερη βαθμολογία.

Β.3 Συγκριτική Ανάλυση

Ποσοστό Κριτηρίων Ομάδας Β με βαθμολογία ανώτερη του τομεακού benchmark (1-20):
≤ 25% = 5 βαθμοί, > 25% & ≤ 50% = 10 βαθμοί,  > 50% & ≤ 75% = 15 βαθμοί, > 75% = 20 βαθμοί.

Ομάδα Κριτηρίων Γ
Διαφάνεια

Η Ομάδα Κριτηρίων Γ αναφέρεται στο βαθμό διαφάνειας που χαρακτηρίζει τη λειτουργία  της κάθε ΜΚΟ. Σε αυτήν την κατηγορία εμπεριέχονται τα ακόλουθα κριτήρια/δείκτες:

Γ.1 Ενημέρωση

Ύπαρξη ιστοσελίδας (0-15):
ΟΧΙ = 0 βαθμοί, ΝΑΙ-ανανέωση κάθε > τριμήνου = 8 βαθμοί, ΝΑΙ-ανανέωση κάθε < τριμήνου = 15 βαθμοί

Αναρτημένο επίσημο καταστατικό της οργάνωσης (0-15):
ΟΧΙ= 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 15 βαθμοί

Αναρτημένοι ισολογισμοί τουλάχιστον δύο (2) τελευταίων ετών (0-15):
ΟΧΙ= 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 15 βαθμοί

Έλεγχος ετήσιων ισολογισμών από ορκωτούς ελεγκτές (0-5):
ΟΧΙ= 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 5 βαθμοί

Δημοσιευμένα ονόματα μελών Διοικητικού Συμβουλίου (0-10):
ΟΧΙ= 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 10 βαθμοί

Δημοσιευμένα κύρια ονόματα Ομάδας Διαχείρισης (0-10):
ΟΧΙ= 0 βαθμοί, ΝΑΙ = 10 βαθμοί

Δημοσιευμένες εκθέσεις δράσης φορέα (0-20):
ΟΧΙ= 0 βαθμοί, ΝΑΙ-μικρός βαθμός λεπτομέρειας = 10 βαθμοί, ΝΑΙ-μεγάλος βαθμός λεπτομέρειας = 20 βαθμοί

Γ.2 Συγκριτική Ανάλυση

Ποσοστό Κριτηρίων Ομάδας Γ με βαθμολογία ανώτερη του τομεακού benchmark (0-10):
≤ 30% = 0 βαθμοί, ≤ 60% = 5 βαθμοί, ≥ 61% = 10 βαθμοί 

Διαδικασία Αξιολόγησης

Η διαδικασία της αξιολόγησης χωρίζεται σε τέσσερα (4) διακριτά στάδια:

Α. Διαβούλευση και Ολοκλήρωση Μεθοδολογίας Αξιολόγησης
Κατά το στάδιο αυτό η ερευνητική ομάδα θα θέσει σε διαβούλευση το μεθοδολογικό κείμενο της αξιολόγησης και ύστερα από την ενσωμάτωση προτάσεων από «συμμέτοχους» (stakeholders)  θα ολοκληρώσει και δημοσίευσει το τελικό κείμενο που διέπει τη διαδικασία. 

Β. Ενημέρωση και Προετοιμασία
Κατά το στάδιο αυτό οι οργανώσεις ενημερώνονται για την τελική διαδικασία αξιολόγησης και προσφέρεται χρόνος για τυχόν βελτιώσεις.

Γ. Διενέργεια Συνεντεύξεων / Συλλογή στοιχείων
Κατά το στάδιο αυτό τα μέλη της ερευνητικής ομάδας:

-Ενημερώνουν τηλεφωνικά και γραπτώς (email) συγκεκριμένες ΜΚΟ βάσει των καταστάσεων που έχουν συνταχθεί για την πρόθεσή τους να τη συμπεριλάβουν στη διαδικασία αξιολόγησης. [Σημειώνεται ότι κάθε οργάνωση θα λάβει έως δύο (2) σχετικές ειδοποιήσεις].

-Εφόσον το αίτημα γίνει αποδεκτό, αποστέλλεται στην οργάνωση το σχετικό link της πλατφόρμας και:

-Εφόσον πρόκειται για ΜΚΟ που δεν είχε συμπεριληφθεί στην 1η αξιολόγηση (ΘΑΛΗΣ Ι) ορίζεται ημερομηνία συνάντησης/συνέντευξης στα γραφεία της οργάνωσης όπου και επιλύονται τυχόν απορίες, συλλέγεται το συμπληρωμένο ερωτηματολόγιο και τα σχετικά συνοδευτικά έγγραφα. 

-Εφόσον πρόκειται για ΜΚΟ που είχε συμπεριληφθεί στην 1η αξιολόγηση (ΘΑΛΗΣ Ι) τότε δίδεται πρόσβαση στο άτομο που θα είναι υπεύθυνο για την οργάνωση αυτή.

Δ. Επεξεργασία Στοιχείων και Δημιουργία Τομεακών Credibility Indexes
Κατά το τελευταίο αυτό στάδιο η ερευνητική ομάδα θα προβεί στην επεξεργασία των στοιχείων που έχουν συλλεχθεί και στη δημιουργία των Τομεακών Credibility Indexes όπου θα συμπεριλαμβάνονται όλες οι οργανώσεις οι οποίες ειδοποιήθηκαν ότι θα συμμετάσχουν στη διαδικασία αξιολόγησης. Τόσο τα Τομεακά Credibility Indexes όσο και λεπτομερή στοιχεία για τα αποτελέσματα της διαδικασίας αξιολόγησης θα παρουσιαστούν και σε σχετική εκδήλωση που θα διοργανωθεί ενώ θα είναι διαθέσιμα διαρκώς μέσα από την πλατφόρμα που θα δημιουργηθεί.

Annex I:
EXPLANATORY TABLE OF CATEGORISATION

Number of Stars

Qualitative Categorisation

Explanation

★★★★

Excellent

Exceeds the average level of the sector/operates more efficiently than the average. Makes use of best practices that could be disseminated in the sector

★★★

Good

Exceeds or reaches the average level of the sector/operates equally efficiently or more effectively than the average

★★

Needs Improvements

Close to the average level of the sector/operates less effectively than the average and there is significant potential for progress

Poor Performance

It is located slightly lower than the average level of the sector/operates significantly less effectively than the average and there are many possibilities for progress.